เ จ้ า ที่

ฝนห่าใหญ่เทลงมาตั้งแต่เช้าเมื่อวาน ยังไม่มีวี่แววว่าจะหยุดตก บางขณะมีพายุพัดวือ! วือ! หอบฝนมาจากทิศใต้เหมือนจงใจจะกลบฝังบ้านทุกหลังให้จมอยู่ใต้กระแสน้ำ ไม้ใหญ่ต้นแล้วต้นเล่าล้มครืนลงตามแรงพายุ ไม้พุ่มเตี้ยตะคุ่มอยู่ท่ามกลางม่านมัวของละอองฝน
หลายชีวิตยังคงหลบตัวเองอยู่ใต้หลังคาบ้านด้วยอาการหวั่นวิตก อีกหลายชีวิตไม่คิดแยแสต่อความแปรปรวนของธรรมชาติ เขาอาจจะโชคดีได้ปลาตัวโตที่หลงน้ำใหม่สักข้องหนึ่ง เขาอาจจะได้ปลาเล็กฝูงใหญ่มาหมักปลาร้าไว้กินตลอดปีหน้าซึ่งอาจจะแล้งอย่างโหดร้าย
ชายชรากระชับมีดในมือ เดินฝ่าสายฝนลงจากเถียงนา เหยาะย่างไปตามคันนาอย่างมั่นใจ รู้ดีว่ามดแมลงและสัตว์พิษไม่อยู่บนคันนาเจิ่งน้ำ พวกนี้จะหนีไปเกาะอยู่ตามตอไม้หรือเศษไม้ลอยน้ำ คนที่ไม่เข้าใจและรู้เท่าไม่ถึงการณ์เท่านั้นที่จะถูกสัตว์พิษเล่นงาน นั่นคงไม่ใช่แก
“ตา!” เสียงหนึ่งตะโกนมาแต่ด้านฝายกั้นน้ำ “จะมองเห็นอะไรเร้อ! ผู้เฒ่าไม่ยอมนอนห่มผ้าเฝ้าเรือน” เสียงนั้นกล่าวล้อเลียนคนอายุเจ็ดสิบว่าไม่เจียมตัว
“เรื่องของกู” ชายชราตะโกนกลับไป
เด็กสมัยนี้ช่างไม่เคารพยำเกรงผู้เฒ่า คงเป็นเพราะมันมีการศึกษาสูงกว่า
“โธ่เอ้ย! ไม่ได้กินหรอก ลูกหลานเยอะแยะไม่รู้จักหาให้กิน”
แกคิดอยากจะสั่งสอนได้เด็กตัวเล็กๆนั่นบ้าง แต่มันเดินไปไกลซะแล้ว ช่างมัน และที่สำคัญ เรื่องที่ไอ้เด็กนั่นมันพูดก็เป็นเรื่องจริงอยู่เหมือนกัน
เดินลัดเลาะคันนา ก้าวเท้าย่างอย่างแผ่วเบา มองหาปลาระเริงน้ำใหม่สักตัวที่กำลังกระโดดไต่กระแสน้ำ รู้สึกอยู่เหมือนกันว่าหน่วยตาฝ้าฟางลงทุกวัน เมื่อเช้านี้เห็นปลาช่อนตัวหนึ่งกำลังดีดตัวเหนือคันนาที่เดินผ่าน จึงรีบกระหน่ำมีดในมือลงด้วยความชำนาญ
“สวบ !”
ปรากฏว่าที่เห็นแต่แรกแท้จริงเป็นเพียงกอหญ้าที่ดีดต้านแรงน้ำไหลเท่านั้น เหมือนที่ไอ้เด็กน้อยมันว่าจริงๆ แกมีลูกสาวลูกชายหลายคน แต่จะไปพึ่งใครล่ะ แต่ละคนก็ต้องปากกัดตีนถีบ หาไม่ค่อยพอกินเหมือนกันทั้งสิ้น ยังจะเหลือที่พึ่งก็คือมือเท้าของตัวเองที่พอจะทำงานได้บ้างเท่านั้น แกเองก็ยังไม่รู้เหมือนกันว่าสักวันหนึ่งเดินเหินทำงานไม่ได้ใครหน้าไหนจะมาเลี้ยงดู
กระทั่งบ่าย ชายชรายังหาปลาโชคร้ายไม่ได้สักตัว มีแต่พวกเด็กหนุ่มเดินผ่านเถียงนาหิ้วปลาที่ฟันได้คนละพวงสองพวง ตัดสินในก่อไฟด้วยฟืนที่กองไว้ใต้เถียงนา เก็บข้าวโพดที่ปลูกไว้ก่อนตกกล้ามาเผากิน บางคนเดินผ่านก็นั่งลงกินข้าวโพดเผาด้วยกัน แล้วหิ้วปลาจากไป บางคนใจดีหน่อยก็เอาปลาที่จับได้มาเผาสู่กันกิน
“น้ำท่วมหลากอย่างนี้จะได้ข้าวสักเท่าไหร่กันนะ” เฒ่าวันเอ่ยขึ้นขณะที่มือยังแกะปลาเผา
“ข้าก็คงเหลือแต่ข้าวบนโคกนั่นกระมัง” ชายชราตอบ ช้อนสายตาไปที่ดงข้าวไร่ซึ่งน้ำท่วมไม่ถึง
“โธ่เอ๋ย ก็ที่นาสวยๆแกขายให้เขาหมดเองนี่หว่า ก็ต้องแย่อยู่อย่างนี้แหละว่ะ” คนพูดเน้นเสียงอย่างสมน้ำหน้า
“ข้าไม่คิดว่าเขาจะทำฝายปิดน้ำตรงนี้”
แกหมายถึงฝายกั้นน้ำที่หลวงเขาให้เงินมาสร้างเมื่อปีที่แล้ว ถ้าตรงนี้ไม่มีฝาย ชาวบ้านก็ไม่มีน้ำให้ควายกินในฤดูแล้ง แต่เมื่อมีฝายขึ้นมาก็ทำให้ชายชรามีข้าวไม่พอกินคุ้มปี ฝายใหญ่ที่ทำให้นาแปลงสุดท้ายของแกครึ่งหนึ่งจมอยู่ใต้น้ำทำนาไม่ได้ ถึงปลูกข้าวลงไปก็จะแช่เน่าอยู่ใต้น้ำ ได้ยินว่าปีหน้าหลวงเขาจะให้เงินมาเสริมคันฝายสูงขึ้นอีกครึ่งเข่า นั่นหมายถึงที่นาของแกต้องถูกน้ำท่วมสูงขึ้นอีก แปลงข้าวไร่ที่เหลืออยู่ก็คงได้ข้าวน้อยกว่าปีนี้
สายฝนยังสาดซัดลงมาไม่ขาดระยะ น้ำเหนือกำลังไหลหลากมา ได้ยินเสียงมาแต่ไกล เหมือนป่าร้องไห้ แกเองก็อยากร้องไห้ แต่คนอย่างแกคงหมดน้ำตาเสียแล้ว น้ำเหนือฝายสูงขึ้นเรื่อยๆ แกนั่งดูมันกระเพื่อมขึ้นทีละนิด กลืนยอดข้าวกลืนคันนาของแกจมหายลงไปทีละแนวๆ ยังนึกเข้าข้างตัวเองอยู่ว่าอีกไม่นานฝนคงหยุดตก หรืออีกอย่างหนึ่งน้ำในฝายมันคงกำลังไหลลงท่อระบายไปอย่างรวดเร็ว แว่บหนึ่งเผลอคิดว่า ถ้าคันฝายพังลงไป ปีหน้าคงได้ข้าวมากกว่าปีที่ผ่านมา
เบื้องล่างฝาย ชายหนุ่มสองสามคนและเด็กน้อยกลุ่มหนึ่งกำลังสนุกกับการจับปลา พวกเขาใช้อวนตาเล็กมารองดักปลาที่ว่ายตามน้ำลงปากท่อ พวกนั้นคงอยากให้ในอ่างน้ำมีน้ำเยอะๆ เพื่อจะได้จับปลากันนานๆ หมดปลาที่ปากท่อ เขาก็จะเอาอวนตาใหญ่มาขึงในอ่างเหนือฝาย บางที่อาจจะเป็นในนาของแกนั่นเอง แกเองไม่มีปัญญาแม้แต่จะไปหาซื้อแหหรืออวนราคาถูกๆ มาดักปลา ถึงหาซื้อมาได้ก็คงไม่มีปัญญาลงไปแช่อยู่ในน้ำได้นานๆ สังขารถึงกาลต้องพึ่งคนอื่นลงไปทุกวัน
นึกถึงคำพูดของเจ้าหน้าที่คนหนึ่งตอนมาประชุมชาวบ้านเรื่องที่ดินสร้างฝาย เขาบอกว่าถ้าน้ำท่วมนา เราก็ได้น้ำได้ปลามาแทน เราก็เปลี่ยนอาชีพไปหาปลาขายกันบ้างสิ แกทอดถอนใจ เจ้าหน้าที่คนนั้นคงไม่รู้หรอกว่า เจ้าของที่ดินเหนือฝายจะเป็นชายชราอย่างแก เสียงของเจ้าหน้าที่คนนั้นยังดังก้องอยู่ในหู “ผู้มีที่ดินเหนือฝายถือเป็นคนส่วนน้อย ให้เสียสละเพื่อคนส่วนใหญ่”

ที่จริงใครต่อใครเขาก็ว่ากันว่า ตาป้วกแกเป็น “เจ้าที่” ของหมู่บ้านทั้งที่แกยังไม่ตาย จะโดยบริสุทธิ์ใจหรือไม่ ใครๆ ก็พูดกันเช่นนั้น เนื่องแต่แกเป็นคนบุกป่าฝ่าดงหนีแล้งมาจากเทือกเขาพนมดงเร็กมาปักหลักปักฐานสร้างบ้านนี้ขึ้นเป็นคนแรก แกเป็นคนรุ่นแรกคนเดียวที่ยังมีชีวิตอยู่ถึงปัจจุบัน ขณะที่พรรคพวกที่หนีแล้งมาด้วยกันกลายเป็นผีประจำบ้านกันไปจนหมดแล้ว แต่ดูเหมือนว่า “เจ้าที่” ที่ตายไปแล้วจะได้รับการยกย่องบูชามากกว่าเจ้าที่ที่มีชีวิตอยู่เสียอีก หากแกรีบตายไปเมื่อยี่สิบปีที่แล้ว ก่อนที่นักแสวงโชคจากต่างถิ่นจะอพยพเข้ามาสมทบ แกจะเป็นที่เคารพสักการะและเป็นที่เกรงขามของคนรุ่นปัจจุบันมากกว่านี้ เพราะแกมีอายุยืนกว่าคนอื่นโดยแท้ จึงถูกเด็กมันสบประมาทเยาะเย้ย ถากถาง ถูกเรียกว่า “ตาแก่ขี้เหล้า” “คนขายนากิน” “คนขี้เกียจสันหลังยาว ไม่รู้จักทำมาหากิน” และอีกสารพัดที่เขาจะว่ากัน
ที่นาในบ้านนี้เกือบทั้งหมดเคยเป็นของแก ถึงบัดนี้แกเหลือเพียงนาแปลงเหนือฝาย ที่น้ำกำลังจะท่วม แกยอมรับอย่างซื่อๆ ตรงไปตรงมาว่าได้ขายนากินเหล้าและซื้อหวยอย่างที่เขาว่ากันจริงๆ ใครๆ ก็โจษขานนินทากันไป และคนที่โจษขานก็ล้วนแต่เป็นคนที่ซื้อที่นาแกในราคาเพียงไร่ละร้อยสองร้อยบาท
“ตา ฉันมาอยู่ใหม่ ฉันขอซื้อที่ดินทำกินจากตาสักแปลง คิดว่าเป็นลูกเป็นหลานเถอะนะ ตานะ” เขามาหาและยกมือไหว้วอน
“มาจากบ้านไหน”
นั่นไม่ใช่ข้อพิจารณา แต่เป็นเพียงไมตรีจากชายชราเจ้าของที่ดิน แกไม่เคยเกี่ยงที่จะขายที่ดินสักแปลงให้กับคนแปลกหน้าในราคาถูกๆ
“ดีเสียอีก ที่จะได้มีเพื่อนบ้านเพิ่มขึ้น จะได้ช่วยกันยามมีภัย” แกคิด
“ตาช่างแสนใจดี”
เขาว่าแล้วจากไป หลายคนแอบไปพูดลับหลังว่า ตาป้วกแกโง่ สมัยนี้ที่ดินแพงลิบ นี่แหละคนโง่ย่อมเป็นเหยื่อของคนฉลาด
จำได้ว่า พวกที่มาอยู่ใหม่เกือบทุกคนเคยไปขอความช่วยเหลือจากแก พวกเขาอพยพมากจากที่อื่นไม่ต่างจากที่แกอพยพมาอยู่เมื่อห้าสิบปีที่แล้ว เพียงแต่พวกเขาไม่ได้เป็นคนลงแรงถางป่าด้วยตนเอง อาศัยมีเงินอยู่เล็กน้อยก็ซื้อที่ดินจากแกและคนอื่นที่มาอยู่ก่อน เมื่อเวลาล่วงไปแกรู้สึกฉงนที่พวกนั้นสามารถมีบ้านหลังโตๆ มุงสังกะสี มีรถเครื่องขี่ มีวิทยุฟังและได้ส่งลูกเรียน จริงๆ แล้วแกก็อยากจะมีเงินใช้เหมือนพวกนั้นบ้าง ซื้อหวยไม่ถูกสักที คนพวกนั้นอาจจะทำบุญไว้มาก ความคิดสุดท้ายของชายชราเป็นอย่างนั้น
เมื่อทางราชการมาตั้งให้ชุมชนแห่งนี้เป็นหมู่บ้านใหม่ พวกเข้ามาอยู่ใหม่ก็ได้รับเลือกเป็นผู้ใหญ่บ้านและกรรมการหมู่บ้านตลอดมา ไม่เคยมีคนกลุ่มเก่าได้เป็นกรรมการเหล่านั้นเลยสักคน นั่นเป็นเรื่องที่ทำให้การดูถูกเหยียดหยามหนักข้อขึ้นอีก

พลบค่ำ ฝนซาเม็ดลง พวกหนุ่มๆ และเด็กพวกนั้นกลับบ้านกันไปหมดแล้ว มีแต่ชายชราเท่านั้นที่นั่งเฝ้ามองระดับน้ำอยู่ในเถียงนาแต่ผู้เดียว ไม่รู้สึกหิวเพราะกินข้าวโพดเข้าไปจนอยู่ท้อง บอกกับตัวเองว่ากูจะรอดูมัน ค่ำนี้คงเกิดอะไรขึ้นสักอย่าง
หยดน้ำจากหลังคาเถียงนาหยดลงสู่พื้น แกรู้สึกเหมือนกับว่าเป็นเมฆก้อนมหึมาพุ่งลงมา ทำให้น้ำกำลังจะท่วมโลกทั้งโลก ยามนี้แกเองก็ไม่ต่างจากเด็กน้อยที่หวงของเล่นสักเท่าใดนัก
นานเท่านาน แกยังคงนั่งรอคอยอยู่อย่างนั้น มองออกไปข้างนอก ความมืดปกคลุมไปทั่ว ไกลออกไปมีแสงไฟเกลื่อนทุ่ง พวกคนหนุ่มคงจะออกหาปลาหากบกัน อีกสักสองสามชั่วโมงพวกเขาคงแวะมานั่งพักผิงไฟและมวนยาสูบที่เถียงนาของแก แต่พวกเขาไม่คิดหรอกว่าจะเจอกับแกในคืนเช่นนี้ คนแก่อย่างแกน่าจะเข้านอนในห้องมิดชิดใต้ผ่าห่มผืนหนา กระนั้นก็ไม่รู้ว่าจะแพ้อากาศชื้นๆ แข็งตายเสียเมื่อไหร่ นับประสาอะไรกับมานั่งตากลมและละอองฝนอยู่ที่ปลายนาเช่นนี้เล่า
“ตา วันนี้ไม่ได้กินเหล้ารึ?” ใครคนหนึ่งมาถึงเถียงนาอาจจะถามเช่นนี้ แกจะตอบว่า “ไอ้ห่า เรื่องของกู” แล้วไอ้เด็กคนนั้นคงไม่ทำให้แกรำคาญอย่างยืดเยื้อเหมือนหลายครั้ง
“โป๊ะ! โป๊ะ! โป๊ะ!........................”
เสียงดังมาจากทางหมู่บ้าน แกตื่นจากภวังค์ เสียงผู้ใหญ่บ้านตีเกราะนั่นเอง คงมีเรื่องอะไรสักอย่าง
โป๊ะ! โป๊ะ! โป๊ะ!
เสียงเกราะรัวกระชั้นถี่ แกคิดถึงการปล้นควายหรือการฆ่ากันตายจะมีการตีเกราะให้ชาวบ้านมาช่วยกันคนละไม้คนละมือตามหาคนร้าย
“ฮู้ว! ฮู้ว!” เสียงหนึ่งตะโกนขึ้น
“มาช่วยกันหน่อย”
สักพักใหญ่ๆ ชายชราเห็นแสงไฟหลายดวง แว็บ! แว็บ! ตรงทางเข้าหมู่บ้าน แสงนั้นเคลื่อนเข้ามาใกล้ที่แกอยู่ทุกขณะ
“มีเหตุอะไรกันหนอ หรือคนร้ายหนีมาทางนี้” ชายชราคิด
“ตา ทำอะไรอยู่” มีเสียงหนึ่งตะโกนทักมาจากด้านหลังเถียงนา ไอ้แก้วนั่นเอง มันกำลังหาปลาอยู่คงได้ยินเสียงเกราะก็เลยวิ่งกลับมา ไอ้แก้วมันมีที่นาอยู่ด้านล่างฝาย แต่มันชอบไปเดินย่ำหาปลาในทุ่งนาเหนือฝาย
“ข้าจะรอดูฝายพัง” ชายชราตอบ แกสบายใจขึ้นหน่อยหนึ่ง เพียงแค่ได้บอกกับไอ้แก้วอย่างที่คิดไว้ ไอ้แก้วเดินผ่านไป แสงไฟวับแวมเมื่อตะกี้นี้เคลื่อนตรงกันมาที่ตัวฝาย ชายชราเริ่มใจระทึก สักครู่คงได้ทราบข่าวว่ามีอะไรเกิดขึ้น พวกนั้นคงผ่านมาทางนี้ แล้วแกก็ได้ยินเสียงหนึ่งดังมาจากฝูงคนเหล่านั้น
“ตาแก่ขี้เหล้า”
เสียงตะโกนดังฟังชัดท่ามกลางเสียงชุลมุน ชายชราชะเง้อหน้าออกมานอกเถียง ดูเถอะ แม้ในเหตุการณ์เช่นนี้ คนพวกนั้นก็ไม่เว้นที่จะกล่าวคำดูถูก แกคิดอย่างน้อยใจ ก่อนตัดสินใจกลับมานั่งยองๆ ลงข้างกองไฟ
“ตาแก่ขี้เหล้านั่นเอง” เสียงเดิม ดังกว่าเดิม
“แกบอกกับกูเมื่อกี้เอง ไอ้แก่” เป็นถ้อยคำที่บาดเฉือนความรู้สึกคนที่พวกเขาเรียกว่า “เจ้าที่” เป็นยิ่งนัก
“ไอ้แก่ นั่นแหละตัวการเป็นคนพังฝาย”
ชายชราเริ่มเข้าใจอะไรชัดเจน แกเริ่มได้ยินกระแสน้ำหลากเซาะคันฝายชัดขึ้น ชัดขึ้น แต่มันไม่สามารถกลบเสียงก้องของคำพูดเมื่อตะกี้นี้ลงได้
ตีพิมพ์ครั้งแรก:วารสารสังคมพัฒนา มกราคม ๒๕๓๗

แมวสีขาวกับลมตะวันตก

แมวหนุ่มสีขาวสืบขาย่างออกจากพุ่มไม้หน้าบ้านในท่าทีสุขุมระแวดระวัง ในปากของมันมีเขียดโชคร้ายตัวหนึ่งตะกายขาวืดๆ อยู่ในอากาศ ลำตัวเขียวมะเมื่อมของเจ้าเขียดถูกตรึงไว้ระหว่างคมเขี้ยวแมว แม้มันจะดิ้นรนสักปานใด ก็คงไม่สามารถหลุดรอดไปจากชะตาที่แมวสีขาวจะเป็นผู้กำหนดในฉากถัดไป
ถึงกลางลานซีเมนต์ เจ้าแมวคลายคมเขี้ยววางตัวเขียดน้อยเผละลงกับพื้น พลางหดตัวลงนั่นจ้องมองแล้วทำจมูกฟืดๆ เล็งแลตัวเขียดอยู่เลิกลั่กๆ
เขียดน้อยเหยียดขา พลิกลำตัวคว่ำหน้าลง หลังจากจัดสัดส่วนให้เข้าที่และหมอบนิ่งอยู่พักหนึ่ง จึงค่อยๆ ก้าวขาไปข้างหน้าช้าๆ กระดืบ! กระดืบ! แล้วพลันตวัดขาหลังกระโดด แต่มันได้สัมผัสกลิ่นอายแห่งอิสรภาพเพียงชั่วเศษเสี้ยววินาทีที่อยู่กลางอากาศเท่านั้น แมวหนุ่มกระโจนตาม พุ่งเข้าประชิดแล้วใช้ขาหน้าตะปบ ก่อนกระหน่ำอุ้งตีนตบ ป้าบ! ลงบนร่างเขียด
ไม่ทันเขียดจะได้ตั้งตัว มันใช้ขาหน้าทั้งสองขยุ้มตัวเขียดแล้วเหวี่ยงขึ้นไปบนอากาศสูงถึงหนึ่งเมตร แล้วเขียดโชคร้ายก็หล่น ตุ๊บ! ลงมากองแน่นิ่งอยู่บนลาน
เจ้าเขียดพยายามอีกครั้ง บิดกาย กลับท่า เกร็งตัว สลัดความบอบช้ำออกไป แล้วหมอบตัวนิ่งแน่วอยู่อย่างนั้น คล้ายลุ้นให้หลุดไปจากเกมแห่งความเคลื่อนไหว อันผู้ล่าที่ชาญฉลาดมักกำหนดขึ้น
แล้วได้ผล แมวสีขาวหมอบนิ่ง จ้องมองเหยื่อของมันอยู่ห่างๆ...จนกว่าจะมีความเคลื่อนไหวเกิดขึ้นมันจึงจะลงมืออีกครั้ง เหมือนกับที่มันเคยล่าจิ้งจก กิ้งกือ งู หนูและสัตว์เลื้อยคลานอื่นในลานบ้านแห่งนี้

ผมนั่งดูเหตุการณ์เบื้องหน้าด้วยใจจดจ่อ หลายเดือนมาแล้วที่ผมไม่ได้นั่งลงที่ม้าหินใต้ต้นมะยมหน้าบ้านในอาการเหมือนค่ำคืนนี้ การงานอันยุ่งยากนำพาผมให้เป็นคนห่างบ้าน ห่างเมีย ห่างลูกและแปลกหน้ากับสัตว์เลี้ยงทุกตัวในบ้าน
เจ้าแมวสีขาวนั้นเล่า บางทีมันอาจเกรงๆ ผมอยู่เพราะความแปลกหน้าต่อกัน แต่มันก็อยากเอาใจผมในฐานะเจ้าของบ้านโดยเปิดการแสดงเล็กๆ แสดงความสามารถให้ผมได้ชมอยู่ในขณะนี้

หน่วยตาสีฟ้าของแมวสีขาวเขม็งเพ่งมองเหยื่อของมันอย่างไม่ลดละ ขณะที่เขียดน้อยก็ยังไม่ยอมขยับเขยื้อน
เนิ่นนาน...
บางคราวเจ้าแมวแลบลิ้นเลียริมฝีปาก แผล็บ! แผล็บ! คล้ายกระหยิ่มยิ้มย่องในชิ้นเหยื่ออันโอชะเบื้องหน้า
ที่จริงข้าวคลุกปลาทูมื้อเย็นก็เพียงพอต่อความอิ่มเอมเปรมปรีดิ์ของมันแล้ว ไม่จำเป็นต้องไล่ล่าเหยื่ออื่นอีก แต่นี่แหละหนอ แมวก็อาจมีนิสัยเหมือนคนที่ไม่รู้จักคำว่าพอเพียง
ยิ่งเจ้าแมวสีขาวตัวนี้ มันเป็นแมวบ้านคนรวย ได้รับการเลี้ยงดูอย่างดีมาก่อน ครอบครัวของมันอยู่บ้านตี๋ใหญ่ นายทุนเงินกู้รายใหญ่ อยู่ฟากถนนตะวันตก ตี๋ใหญ่เดินบอกให้ลูกแมวแก่คนทั่วหมู่บ้าน เขาว่าแมวบ้านเขามีมากเกินไปแล้ว ใครอยากได้จะยกให้
ผมและเพื่อนบ้านมิได้มีใครสนใจจะได้แมวของเขา เฉพาะที่บ้านผมมีแมวสามสีหางขอดตัวเมียอยู่แล้วตัวหนึ่ง ลูกสาวคนเล็กให้ชื่อมันว่า “เจ้ากุ๊กกิ๊ก” เธอรบเร้าให้แม่เกิดน้องให้สักคน แต่ก็เป็นไปไม่ได้แล้ว เพราะตอนคลอดเธอออกมานั้น แม่ของเธอทำหมันซะเรียบร้อย การหาแมวมาเลี้ยงสักตัวจึงเป็นการหาทางออกให้กับเด็กที่อยากมีน้อง ผมเชื่อว่านั่นคือเหตุผลของอีกหลายๆ ครอบครัวที่เลี้ยงแมวไว้ในบ้าน
เจ้ากุ๊กกิ๊กเป็นแมวลักษณะดี ขนดำสลับลายน้ำตาลตลอดตัว จากหว่างคิ้วลงมาถึงใต้คางมีสีขาวสัณฐานรูปใบโพธิ์ ขาช่วงล่างของมันเป็นสีขาวดูสะอาดสะอ้าน หางขอดของมันนั้นตามตำราบอกว่าเลี้ยงไว้ทรัพย์สินเงินทองพอกพูนไม่รั่วไหล และจะนำโชคลาภมาสู่เจ้าของไม่ว่างเว้น
แล้วคืนหนึ่ง ขณะที่ฝูงแมงเม่ากำลังเริงแสงไฟ พายุฝนพัดวือๆ มาจากทิศตะวันตก กิ่งมะยมหน้าบ้านหักเผาะๆ ผมเปิดประตูหน้าบ้านออกมาดู ใต้ดวงไฟหน้าบ้าน อึ่งอ่าง คางคกกำลังออกมาตวัดลิ้นกินแมงเม่าอย่างสำราญใจ แล้วถัดจากนั้น...
แมวหนุ่มสีขาวปรากฏกายขึ้น มันกำลังตะปบเอาอึ่งอ่างตัวหนึ่งโยนขึ้นไปบนอากาศ เมื่อเห็นผมเดินออกจากประตูหน้าบ้าน มันหยุดแล้วจ้องหน้าผมอยู่พักใหญ่ก่อนเดินหนีไป
รุ่งเช้า เราเปิดประตูบ้านมาก็เจอแมวหนุ่มนอนอยู่เคียงข้างเจ้ากุ๊กกิ๊กแมวสาวของเรา แล้วกลายเป็นที่มาของวิวาทะระหว่างผมกับลูกสาว
“ไล่มันไปซะ พ่อไม่ชอบแมวนั่น ดูมันท่าทางเจ้าเล่ห์” ผมบอก
“ให้มันอยู่บ้านเราด้วยเถอะพ่อ กุ๊กกิ๊กจะได้มีเพื่อนเล่น”
“ก็ลูกเป็นเพื่อนเล่นของกุ๊กกิ๊กแล้วไง”
“ไม่เหมือนกันนี่พ่อ มันเป็นแมวก็ต้องมีเพื่อนเป็นแมวบ้าง”
“เถอะ! ดูมันไม่ใช่แมวดี ไล่มันไปดีกว่า”
“นา! พ่อ นะพ่อนะ! น้องจะให้มันชื่อเจ้าจอห์นนี่”
“อย่าดีกว่า ไล่มันไป”
เธอหลบฉากแล่นไปหาแม่แล้วเริ่มร้องไห้
ผมใจอ่อน

จิ้งหรีดตัวหนึ่งกระโดดเหยาะๆ ออกมาจากพุ่มไม้ ผ่านหน้าไอ้จอห์นนี่ไป แมวหนุ่มกรอกตาตามการเคลื่อนไหวของจิ้งหรีด แล้ว...เร็วเพียงช่วงจิ้งหรีดกรีดปีก เจ้าแมวกระโดดพรวดไปไล่งับจิ้งหรึดเข้าปากเคี้ยว กร้วม! กร้วม! มิช้ามันก็หยุดกึกลง หันไปจับจ้องเจ้าเขียดน้อยเช่นเดิม
ถึงตอนนี้เจ้าแมวกุ๊กกิ๊กเดินผ่านมา มันเห็นเขียดน้อยที่เจ้าจอห์นนี่คาบมากำลังเริ่มขยับตัว จึงเดินอาดๆ เข้าไปใกล้ แต่เพียงแค่แมวขาวแยกเขี้ยวคำรามใส่ มันก็ต้องหลุบหางลงต่ำ แล้วเดินถอยออกไปอย่างกระมิดกระเมี้ยน
ไอ้แมวขาวจอห์นนี่มันมีนิสัยวางโตเช่นนี้เอง มันทำเช่นนี้ไม่เฉพาะกับเจ้ากุ๊กกิ๊กเมียของมัน มันยังชอบวางก้ามกับแมวอื่นทุกตัวตลอดซอย มันคงคิดว่าอาหารทุกจานในซอยแห่งนี้เป็นของมันเพียงผู้เดียว แมวอื่นเป็นแมวกิ๊กก๊อกหมด มันเท่านั้นที่เป็นแมววิเศษ และเป็นเจ้าพ่อประจำซอยแห่งนี้
ยามเราให้อาหารมันทั้งเช้าและเย็น มันจะต้องกินจนอิ่มก่อน เจ้ากุ๊กกิ๊กจึงได้เริ่มกิน แม้เราจะแยกอาหารเป็นสองจานแล้วก็ตาม เจ้ากุ๊กกิ๊กก็ยังไม่กล้าเริ่มกินถ้าไอ้จอห์นนี่กินยังไม่เสร็จ นั่นหมายถึงเนื้อปลาทูจะถูกเลือกกินจนหมดหรือเกือบหมด เหลือเศษๆ ไว้ให้เจ้ากุ๊กกิ๊ก
ลูกสาวอยากให้แมวสองตัวกินพร้อมกัน พยายามกันไม่ให้ไอ้จอห์นนี่เขม่นเจ้ากุ๊กกิ๊ก แต่เธอพบว่าเจ้ากุ๊กกิ๊กซะเองที่ยอมอยู่ภายใต้เงื่อนไขที่ไอ้จอห์นนี่กำหนดขึ้น อีกอย่างหนึ่งที่ทำให้เราปวดหัวเสมอก็คือ มันขี้ไม่เป็นที่เป็นทางเหมือนแมวทั่วไป มันนึกจะขี้ตรงไหนมันก็ขี้ ถ้าขี้เป็นก้อนแข็งๆ ก็ยังพอโกยทิ้งได้ง่าย ถ้าวันไหนมันขี้เหลวๆ ละก้อ เป็นอันต้องเหม็นคลุ้งข้ามคืนข้ามวัน และจะทิ้งรอยเลอะเปรอะอยู่ตรงนั้นไปอีกนาน
มันเป็นแมวที่เคยถูกเลี้ยงมาดีจากบ้านเก่าของมัน อดคิดไม่ได้ว่าที่เห็นๆ คนรวยเลี้ยงลูกอย่างตามใจจนเสียคน เมื่อคนรวยเลี้ยงแมวก็คงจะได้แมวนิสัยเช่นไอ้จอห์นนี่นี่แหละ

เจ้ากุ๊กกิ๊กเดินเข้ามาอีกแล้ว สัตว์เอ๋ย! มันช่างไม่รู้จักเจ็บรู้จักจำ ไอ้จอห์นนี่กำลังลุ้นเหยื่อของมันอยู่ เมื่อสักครู่นี่เองเจ้ากุ๊กกิ๊กโดนไอ้จอห์นนี่ไล่ตะเพิดจนต้องเตลิดหนีไป บัดนี้ เจ้าแมวสามสีหางขอดกำลังโคจรกลับมาทางเดิมอีกแล้ว ไอ้จอห์นนี่ไม่รอช้า แยกเขี้ยวยิงฟันขู่เจ้ากุ๊กกิ๊กในลีลาเดิม แถมด้วยแล่นเข้าไปใช้กรงเล็บตะปบหน้าเจ้ากุ๊กกิ๊กอย่างแรง เจ้ากุ๊กกิ๊กล้มลงนอนแอ้งแม้ง ไอ้จอห์นนี่ตามติดปากกัดตีนข่วน ฟัด จนเจ้ากุ๊กกิ๊กกลิ้งไม่เป็นท่า ซวนเซไปกระแทกเขียดน้อยที่นอนหมอบอยู่ ทันใดเขียดก็ซอยขากระโจนหนีเข้าไปพุ่มไม้ไป
ไอ้จอห์นนี่ยังคงโรมรันอยู่กับเจ้ากุ๊กกิ๊ก
ผมส่งเสียงตวาดไล่ “ไอ้จอห์นนี่! ไอ้จอห์นนี่! หยุด!”
มันหยุดกึกลงครู่หนึ่ง เจ้ากุ๊กกิ๊กฉวยโอกาสแล่นหนีเข้าไปในพุ่มไม้ ไต่ขึ้นต้นมะม่วงอย่างเร็ว แต่ไอ้จอห์นนี่ไม่ลดละ ไต่ตามขึ้นไป..
เช้าวันถัดมา อีนางกุ๊กกิ๊กเต็มใจนั่งรอไอ้จอห์นนี่กินข้าวคลุกหัวปลาทูจนอิ่มหนำ แล้วมันจึงย่างเหยาะๆ เข้าไปกิน...เหมือนวันก่อนๆ...ขณะนั่งรอ มันบรรจงแลบลิ้นเลียแผลที่โคนขาอยู่แผล็บๆ แต่แผลที่หัวนั้นมันเลียไม่ถึง ต้องปล่อยให้น้ำเหลืองค่อยๆ ซึมออกมา มันทำได้แค่ใช้ขาหน้าตวัดไล่แมลงหวี่ที่คอยตอมแผลเป็นครั้งคราวเท่านั้น
ตกกลางคืน ผมออกไปนั่งเล่นบนม้าหินอ่อนใต้ต้นมะยมเหมือนคืนก่อน ครู่เดียวผมเห็นไอ้จอห์นนี่เดินอาดๆ ออกมาจากพุ่มไม้ ตรงที่เดิมที่มันเดินออกมาเมื่อคืนก่อน ในปากของมัน...พระช่วย! มันคือเขียดน้อยตัวเดิมนั่นเอง ไอ้จอห์นนี่เริ่มการแสดงของมันโดยไม่รอช้า
มันทำเหมือนคืนวันก่อน วางเขียดลง ใช้เท้าเขี่ยๆ เขียดกระโดด มันตามกระทืบซ้ำ เขี่ยไปเขี่ยมา เขียดกระดืบไปข้างหน้า มันจับเหวี่ยงขึ้นบนอากาศ เขียดหล่นตุ๊บลงมา คืนนี้เขียดน้อยไม่ได้หมอบนิ่งเช่นเก่า มันดิ้นแด่วๆ จนถูกจับโยนให้หล่นลงมาหลายยก
รายการแสดงจบลงโดยไอ้จอห์นนี่ใช้ปากงับเขียดขึ้นมาเคี้ยวกร้วบ! กร้วบ! ก่อนกลืนลงลำคอไป
ผมได้ข้อสรุปบอย่างหนึ่งจากการแสดงของไอ้จอห์นนี่ต่อเหยื่อของมัน มันต้องตบ ต้องโยน กระทืบ...ให้เหยื่อรู้สึกมึนหรือน่วมไปทั้งตัวก่อนแล้วจึงค่อยขย้ำกิน นั่นคงเป็นการกินอย่างมีรสชาติตามสัญชาตญาณของมัน

ไอ้จอห์นนี่ยังคงกดขี่และทำร้ายเจ้ากุ๊กกิ๊กอยู่เสมอ จนเจ้ากุ๊กกิ๊กเป็นแผลเหวอะหวะไปทั้งตัว ไม่นานแผลที่เกรอะกรังก็เรื้อรังดูคล้ายเป็นขี้เรื้อน แมวสามสีหางขอดดูสง่ากำลังจะกลายเป็นแมวขี้ทูดขี้ถังไร้ราศีไปเสียแล้ว
แล้วเรื่องราวที่เกิดขึ้นต่อครอบครัวของเราก็เชื้อเชิญให้ผมเชื่อจริงจังในคติเกี่ยวกับลักษณะของแมวที่เราเลี้ยง...การเงินเรากำลังฝืดเคืองชักหน้าไม่ถึงหลัง หนี้สินค่าผ่อนบ้าน ผ่อนรถก็ยิ่งทบทวีเมื่อดอกเบี้ยแพงขึ้นอย่างมหาโหด เราอาจต้องเลือกเอาสักอย่าง ระหว่างให้บริษัทยึดรถหรือให้ธนาคารยึดบ้าน ลูกสาวก็เจ็บป่วยออดๆ แอดๆ สามวันดีสี่วันไข้ การงานอันยุ่งเหยิงทำให้เราไม่สามารถจะดูแลเธอให้ดีได้ จึงส่งไปอยู่กับยายที่ต่างจังหวัดสักพัก อาศัยเทียวไปเทียวมาเยี่ยมเธอ
แลเห็นสารรูปของเจ้ากุ๊กกิ๊กขณะนี้ ผมรู้สึกสมเพชเหลือกำลัง เพราะไอ้จอห์นนี่นั่นเองเป็นตัวการใหญ่ แล้ว...ก็คงเป็นมันนี่แหละคือตัวการนำความยุ่งยากมาสู่ครอบครัวเราด้วย
ผมควรจะจับมันใส่รถนำไปทิ้งซะไกลๆ เอาไว้เวลาเหมาะๆเสียก่อน และก่อนทำผมคงต้องทำความเข้าใจเรื่องนี้กับลูกสาวด้วย
เราชวนกันลาพักร้อน ถือโอกาสไปรับลูกสาวกลับมาบ้านสักสองสามวัน แล้วจะได้พากันขับรถไปเที่ยวต่างจังหวัด ลูกสาวกลับมาถึงบ้านก็รี่เข้าไปโอบกอดแมวสามสีเพื่อนรัก พลางทัก “กุ๊กกิ๊ก! กุ๊กกิ๊ก! พี่คิดถึ๊ง คิดถึง เธอคิดถึงพี่มั้ย?”
แมวสามสีเข้ามาเคล้าแข้งเคล้าขาประจบประแจง แล้วเธอก็จะทำอย่างเดียวกันกับไอ้จอห์นนี่ แต่เจ้าแมวสีขาวกลับกระโจนเข้าใส่เจ้ากุ๊กกิ๊กซึ่งอยู่ในแขนลูกสาว มันใช้กรงเล็บตะปบหน้าเจ้ากุ๊กกิ๊กอย่างแรงจนเจ้ากุ๊กกิ๊กดิ้นหลุดจากวงแขนลูกสาวแล่นหนีไต่ขึ้นต้นมะม่วงไป
“ไอ้จอห์นนี่!” ลูกสาวตวาด “น้องไม่รักไอ้จอห์นนี้แล้ว นิสัยไม่ดี ไม่รักจอห์นนี่! ไม่รักจอห์นนี่!”
ถึงเวลาให้อาหารแมว ลูกสาวบรรจงคลุกข้าวให้แมวเอง แมวสองตัววิ่งดักหน้าดักหลังตามเธอไปจนถึงที่ ก่อนตักข้าวใส่ทั้งสองจาน เธอกล่าวขึ้นว่า “แน่ะ ! จอห์นนี่กะกุ๊กกิ๊กให้กินพร้อมกันนะ น้องจะแบ่งให้เท่ากัน จอห์นนี่ห้ามรังแกกุ๊กกิ๊กนะ กุ๊กกิ๊กก็ห้ามกลัวจอห์นนี่ เอาแบบแมวที่บ้านยายนะ แมวบ้านยายห้าตัวมันกินข้าวพร้อมกัน แล้วยายก็แบ่งให้เท่าๆ กันเลย จำไว้นะ! ทั้งกุ๊กกิ๊กและจอห์นนี่”
แล้วเธอก็ตักข้าวใส่จานทั้งสองเท่าๆ กัน แยกจานทั้งสองไว้คนละทาง เธอนั่งอยู่หว่าง
กลางแมวทั้งสองตัว
แต่การณ์ยังคงเป็นไปเช่นเดิม ไอ้จอห์นนี่จ้วงปากกินข้าวในจานของมันอย่างตะกละตะกรามสลับกับการหันไปมอง ส่งเสียงขู่เจ้ากุ๊กกิ๊กเป็นระยะๆ เจ้ากุ๊กกิ๊กยังนั่งเซ่อและซึมเซา ลูกสาวเอื้อมมือไปลูบหัวเจ้ากุ๊กกิ๊ก แล้วพูดว่า “กินซะกุ๊กกิ๊ก ไม่ต้องไปกลัวมัน กินซะ...กลัวอะไรมันเล่า ไอ้จอห์นนี่นี่นะ กินซะ...โธ่”
แล้วเธอก็หันมาทางไอ้จอห์นนี่ “ไอ้จอห์นนี่! เรานี่นิสัยเลว มาอยู่บ้านเขาทีหลัง แต่เกเรขู่เจ้ากุ๊กกิ๊ก แกกินของแกซะ ให้เจ้ากุ๊กกิ๊กมันกินพร้อมกัน”
ไอ้จอห์นนี่หยุดกิน หันมาแยกเขี้ยวใส่ ส่งเสียงขู่อยู่ในลำคอ
ผมยืนสังเกตอยู่แต่ต้น ตอนแรกนั้น มันหันมาขู่เจ้ากุ๊กกิ๊ก แต่คราวนี้...ผมเห็นมันเพ่งมองไปยังลูกสาว
ฝ่ายลูกสาว เธอเริ่มโกรธไอ้จอห์นนี่เข้าแล้ว จึงกระเถิบเข้าไปใกล้ แล้วยกมือขึ้นหมายจะตีสั่งสอนมันสักป้าบ แต่...
รวดเร็วกว่าที่ผมจะวิ่งเข้าไปช่วย ไอ้จอห์นนี่กระโดดเข้าใส่ลูกสาว ฟาดขาใช้กรงเล็บข่วนไหล่ข่วนแก้มเป็นแผลเหวอะหวะ เธอล้มลงแล้วร้องสุดเสียงด้วยความตกใจสุดขีด
ผมวิ่งเข้าไปกอดเธอไว้แน่น เลือดสดๆ รินไหลเป็นทางจากแก้มลูก หยดลงเปื้อนไหล่ผม ผู้เป็นแม่วิ่งแจ้นเข้ามาประคองลูกสาวไปจากอกผม
ผมสุดจะทนกับแมวสีขาวอีกต่อไป ลมก้อนใหญ่พัดอื้ออึงอยู่ในหู เส้นใยแห่งความอดกลั้นขาดผึงลง เหมือนกิ่งเปราะๆ ของมะยมหน้าบ้านกำลังหักเผาะๆ ๆ ด้วยความเกรี้ยวกราดของลมตะวันตก
แมวสีขาวกระโจนหนีขึ้นไปอยู่บนกำแพงรั้วบ้าน ผมคว้าได้ไม้ระแนงอันหนึ่งวิ่งรี่เข้าไป
มันต้องตายอย่างเดียว...
ผมวิ่งเข้าไป วิ่งเข้าไป แต่แล้ว...
“พ่อ! อย่า! อย่าฆ่ามัน จะเป็นบาปเป็นเวรกันไปใหญ่” เสียงเมียผมตะโกนห้าม
ไม่มีอะไรหยุดผมได้ วิ่งเข้าไป วิ่งเข้าไป
“พ่อไม่รู้รึ ไอ้กุ๊กกิ๊กมันกำลังท้อง”
.............
ผมฟาดไม้ระแนงลงบนกำแพง ..สุดแรง... ไม้ระแนงหักเผาะ..
----------------------------------------------------------------------------------
ตีพิมพ์ครั้งแรก: ฤดูดอกไม้ร่วง มีนาคม ๒๕๔๒

วูบหนึ่งในลมหนาว

อีลวนตายเสียแล้ว เป็นไปได้อย่างไรกัน มันตายจริงๆ เขาเป็นคนฆ่ามัน เขาไม่ได้ตั้งใจจะทำถึงขนาดนั้น
เขาขมวดคิ้ว อ้าปากค้าง เหงื่อแตกพลั่กเต็มใบหน้า สติสัมปชัญญะกลับคืนมาบ้างพร้อมความตระหนักในสิ่งที่เกิดขึ้น ตั้งแต่ปลายนิ้วมือลึกลงไปถึงหัวใจสั่นและเกร็ง เกือบจะหน้ามืดล้มลงไปใกล้ๆ กับร่างอันแน่นิ่งของอีลวนนั่นทีเดียว นึกไม่ถึงว่าในชีวิตของตัวองที่เคยประกอบกรรมดีมาตลอดจะต้องโหดร้ายรุนแรงบ้าระห่ำถึงเพียงนี้ เขากลายเป็นผู้ร้ายฆ่าคนไปแล้ว
เอี้ยวตัวหันมองไปทุกทิศรอบๆ ตัวอย่างเลิกลั่กๆ ใจชื้นขึ้นมาบ้างที่อย่างน้อยก็ไม่มีใครเห็นเหตุการณ์ แต่จะตัดสินใจอย่างไรเล่าถึงจะดีที่สุดยามนี้
เดินเข้าห้องนอนโดยทำเป็นไม่เห็นผู้เป็นแม่ยายซึ่งนั่งเคี้ยวหมากหยับๆอยู่ตรงชานบ้าน เขาพยายามซ่อนพิรุธในสายตาและเนื้อตัวสั่นเกร็งไว้ในท่าเดินที่รีบร้อนเหมือนมีธุระสำคัญเกินประมาณ
“มึงจะรีบไปหานรกวิมานที่ไหนกันวะทิด เดี๋ยวเรือนก็พังหรอก” ผู้เป็นแม่ยายว่าขึ้นด้วยความไม่พอใจ
“ฉันจะรีบไปธุระ” เขากลั้นหายใจแล้วพูดออกมาแรงๆเพื่อกลบความสั่นเครือของน้ำเสียง
เมื่อก้าวพ้นธรณีประตูเข้ามาในห้อง เข่าอ่อนยวบพับลงกับพื้น เขายกฝ่ามือกร้านทั้งสองข้างขึ้นปิดหน้า ถอนหายใจเฮือกใหญ่ ลมที่ตีออกมาจากอกเป็นพายุร้อนที่กำลังคลั่งโดยแท้ ขาทั้งสองที่นาบอยู่กับพื้นสั่นพั่บๆ เหมือนผีเข้า เรื่องราวต่างๆ ประดังประเดเข้ามาในสมองไม่มีรูปทรงและไร้ระเบียบ
นอกหน้าต่าง แดดเช้ากำลังทอลำแสงผ่านหมอกหนา ได้ยินเสียงเด็กเลี้ยงควายส่งเสียงหยอกเย้าล้อกันขณะต้อนควายออกไปเลี้ยง สักครู่คงมีใครสักคนพบศพอีลวนนอนแบบอยู่หลังพุ่มไม้ ใกล้บ่อน้ำ แล้วเรื่องก็แดงขึ้นมา
เขาจะทำอย่างไร จะวางสีหน้าท่าทางกับคนอื่นอย่างไร จะซ่อนพิรุธเหมือนกับทำกับแม่ยายเมื่อสักครู่ได้หรือไม่ หากมีคนถามว่าเมื่อเช้านี้มึงไปดูเป็ดในเล้าใกล้ๆ กับที่อีลวนไปรดน้ำผักใช่ไหมล่ะ เขาจะว่าอย่างไร
พยุงตัวลุกขึ้น พยายามควบคุมสติอารมณ์ เอาหัวแม่เท้ากดพื้นไว้เพื่อไม่ให้เสียการทรงตัว หยิบเอาเสื้อเชิ้ตแขนยาวสีชมพูซึ่งเป็นเสื้อตัวใหม่สุดขึ้นมาสวมทับเสื้อยืดที่ใส่อยู่ก่อน อากาศรอบตัวหนาวยะเยือกแต่ภายในตัวเขาร้อนปานเนื้อตัวและเส้นขนจะไหม้เกรียม บอกกับแม่ยายแล้วว่าจะรีบไปธุระ เขาตัดสินใจแล้ว่าจะออกจากบ้าน ไปที่ไหนสักแห่งที่ไม่ใช่ที่นี่ จะไปไหนเขายังไม่รู้
หยิบผ้าขาวม้าจากเสื่อปูนอนกลางห้องขึ้นมาเช็ดเหงื่อที่หน้า คอ ไหล่ และล้วงเข้าไปเช็ดแผ่นหลัง เหงื่อเม็ดใหม่รีบผุดตามขึ้นมาเหมือนในตัวเองมีตาน้ำอันอุดมสมบูรณ์ คิดขึ้นมาว่าหากเมียกลับมาจากไร่แล้วคงไม่เป็นการดีแน่ ฉะนั้นจึงต้องออกจากบ้านไปแต่เดี๋ยวนี้ เขาเอาผ้าขาวม้าเคียนพุงแล้วตัดสินใจเดินเทิ่งๆ ออกมาจากห้องนอน
ผู้เป็นแม่ยายยังนั่งอยู่ที่เดิม น้ำหมากที่ริมฝีปากแห้งกรังด้วยฤทธิ์ลมหนาว นางนั่งห่อตัวอยู่ใกล้เชี่ยนหมาก สไบผ้าไหมผืนน้อยนั้นพอจะกันการเสียดสีของลมหนาวได้บ้าง นางส่งเสียงคุยเป็นครั้งคราวกับลูกสาวอีกคนซึ่งกำลังง่วนอยู่กับการเตรียมกับข้าวมื้อเช้า นางคุยถึงเรื่องอากาศที่หนาวเป็นบ้าเป็นหลัง เรื่องเป็ดที่ไม่ยอมออกไข่ เรื่องคนโน้นไปด่าคนนี้ คนนี้ไปได้กับคนนั้น นางเป็นคนเจ้าระเบียบและพิถีพิถันเอากับคนอื่นเสมอ เงินที่ลูกสาวลูกเขยขายมันขายปอได้ นางต้องเป็นคนจัดเก็บเองเสียหมด หากใครในครอบครัวใช้จ่ายไปในทางฟุ่มเฟือยตามความคิดของนาง (เช่น การซื้อเสื้อเชิ้ตแขนยาวสีชมพูของลูกเขยเมื่อหน้าขายปอปีกลาย) เป็นอันต้องฟังคำบ่นตั้งแต่เช้าจรดเย็น แม้กระทั่งเข้านอนแล้วนางยังบ่นอยู่ เมื่อได้ยินเสียงกรน คร่อกๆ นั่นแหละ จึงจะไม่ได้ยินคำบ่น
แต่สำหรับนางเองแล้ว ยาซองแก้ปวดถือว่าเป็นสิ่งจำเป็นประจำวัน นางต้องเดินง่อกแง่กออกไปที่ร้านค้ากลางหมู่บ้านทุกวัน ซื้อกินวันละสองซอง ถ้าเจอใครที่ร้านค้านางจะไม่ลืมที่จะบอกเล่าสาธยายถึงความชั่วที่ลูกสาวและลูกเขยได้ก่อขึ้นในวันที่ผ่านมา
“จะไปไหนตั้งแต่เช้า งานการยังไม่แล้วไม่เสร็จ” นางหมายถึงมัดปอที่รอเวลาขนไปแช่น้ำในลำห้วย
“ฉันจะไปธุระสักหน่อย”
ไม่เคยสักครั้งที่จะพูดคำว่า “ธุระ” กับแม่ยาย แต่วันนี้เขาเอ่ยไปสองครั้งสองครา ทุกครั้งเขาต้องบอกชัดถ้อยชัดคำชัดเรื่องชัดราวว่าจะไปทำอะไรที่ไหน กับใคร อย่างไร นั่นเป็นกฎที่แม่ยายเป็นผู้ตั้งขึ้นโดยที่เขาไม่รู้เนื้อรู้ตัวมาแต่ไหนแต่ไร
“ปอเปอก็ยังไม่ได้แช่ มึงคิดว่ากูจะมีเงินมีทองไปจ้างคนอื่นเขาทำงั้นหรือ! ตายายเอ้ย ได้ลูกเขยกับเขาคนหนึ่ง”
เขารีบจ้ำผ่านหน้านาง ลงบันไดไปโดยไม่ต้องฟังความใดอีก ทิ้งเอาคำสบถ แช่งชักหักกระดูกทั้งหลายไว้ข้างหลัง
นึกถึงเมียขึ้นมาแล้วก็ให้คิดทอดถอนใจ ไม่นึกเลยว่าจะเกิดเรื่องเช่นนี้ขึ้นง่ายๆ หากเมียเขารู้ว่าเขาเป็นคนปล้ำอีลวนน้องสาวแล้วมันต่อสู้ เขาใช้กำลังกับมันจนถึงตาย เมียเขาจะรู้สึกเช่นไร หล่อนอาจจะไม่เชื่อว่าเป็นเรื่องจริงก็ได้ สำหรับเมีย หล่อนเป็นคนเข้าใจและให้เกียรติเขาเสมอ อยู่กินกันมาห้าหกปีมิเคยมีอะไรต้องบาดหมางคลางแคลงใจแม้จะไม่มีลูกน้อยสักคนเป็นโซ่เงินโซ่ทอง แต่ความร่วมทุกข์ร่วมยากร่วมกินร่วมอดได้สานเส้นสายแห่งความเห็นอกเห็นใจระหว่างกันไว้อย่างเหนียวแน่น
แม่ยายและอีลวนน้องเมียเท่านั้นที่เป็นเหตุให้เขาเกือบทนอยู่ร่วมชายคาไม่ได้ เขาต้องกลายเป็นไอ้งั่งกลัวแม่ยายกลัวน้องเมียในสายตาของเพื่อนบ้าน เขาทนเรื่อยมาแม้จะถูกด่าว่า บางครั้งต้องนอนร้องไห้ขณะที่ทุกคนหลับไปแล้ว เสียงกรนของแม่ยายนั้นเหมือนกับเสียงสาปแช่งเหยียดเย้ยแม้ขณะหลับ
เพียงแต่เขาเป็นคนบวชนาน สึกมาแล้วก็อยู่ในศีลกินในธรรม ไม่รู้จักทะเยอทะยาน ไม่ซอกแซกหากินเหมือนอย่างคนอื่นเขาดิ้นรนในบทบ่นสนทนาและผรุสวาจาของแม่ยายนั้นยังแฝงเอาความหมายให้เขาคิดถึงพวกออกมอเตอร์ไซด์รับจ้าง พวกไปปั่นสามล้อและทำงานก่อสร้างในเมือง มีเงินติดมือมาซ่อมเรือนและออกดอก อยู่กับการปลูกปอปลูกมัน เสร็จนั้นก็เพียงหาผักป่า หาน้ำผึ้ง อย่างดีก็แค่ดูแลฝูงเป็ดที่แม่ยายลงทุนเอาไว้ เป็ดที่ออกไข่ยากเย็นยี่สิบกว่าตัว
ข้างอีลวนก็เหลือร้าย มันพูดกับเพื่อนบ้านไปทั่วว่าได้พี่เขยหน้าตัวเมีย ไม่สู้คน และพี่สาวมันต้องทนอยู่กับพี่เขยทั้งที่พี่เขยเป็นคนไม่มีน้ำยาเรื่องอย่างว่า มันรู้มันคิดของมันมาจากไหน อย่างไรกัน ลงเป็นว่ามีปากจะพูด มีคนที่จะพูดถึงและมีเรื่องราวที่จะปั้นแต่งขึ้นมาให้เป็นรูปเป็นทรง คนเราก็โยงมันขึ้นมาจนเรื่องเท็จเป็นจริงเป็นจังขึ้นมาได้เสมอ คนที่ได้ยินได้ฟังก็ดูเหมือนว่าจะเชื่อแล้วช่วยกันแต้มสีสันบอกต่อกระจายออกไปเหมือนไฟไหม้ลามทุ่ง
เขาสาวเท้าเดินเลาะเลียบไปตามชายป่า กลิ่นดอกลำเจียกโชยมากับสายลมเช้า เขาหายใจสูดมันเข้าไปเต็มปอด ความประหวั่นพรั่นพรึงค่อยคลายลงไปบ้าง
ไม่ลืมเหลือบซ้ายแลขวาอย่างระมัดระวัง เขาต้องไปให้ไกลที่สุด ไปให้ถึงที่ที่ใครไม่สามารถติดตามไปเอาเรื่องได้ แต่ก็นึกไม่ออกว่าจะไปไหน เป็นความโง่ดักดานของเขาแท้ๆ ที่ใช้เวลาในวัยแรกรุ่นอยู่กับท้องนา เลี้ยงวัวควายฝูงใหญ่อันเป็นมูลมังตกทอดเป็นของพ่อ และในที่สุดก็พบว่าควายยี่สิบกว่าตัวแลกเป็นเงินแล้วไม่พอกับค่ารักษาโรคมะเร็งร้ายของพ่อและใช้หนี้ของพี่ชายนักพนัน เมื่อสิ้นพ่อ หมดเงิน ไร้มรดก เขาหยุดความพลุ่งพล่านของชีวิตและดับทุกข์ด้วยการพึ่งร่มผ้ากาสาวพัตร์ เมื่อสึกออกมาแต่งงาน เขาพบว่าเพื่อนร่วมรุ่นเขาไปได้ดิบได้ดีอยู่กรุงเทพฯกรุงไทยกันหมดแล้ว ตัวเองจะไปเริ่มต้นแบบนั้นก็ดูสายเกินไป แต่สำคัญกว่าอย่างอื่นคือ นั่นมิใช่ความฝันของเขาสักเท่าใดนัก เขาพอใจที่จะมีเมียคนหนึ่งช่วยกันหาอยู่หากิน ไปตามประสาอยู่บ้านนาบ้านนอก มันก็พอดีกับเรือนกายที่ง่ายสมถะและเรือนใจอันหมายความสงบ
แต่ยามนี้เล่า คนเช่นเขาจะไปไหนถูก
หยุดเดิน ทอดตัวลงนั่งพิงต้นจบกใหญ่ต้นหนึ่งอย่างอ่อนแรง เมื่อตีนหยุดเดิน ใจก็เริ่มพลุ่งพล่านขึ้นมาอีก เขาอาจจะติดคุกตลอดชีวิต ถูกประหารชีวิต หรือไม่ก็โดนเก็บเหมือนที่เคยเห็นนักเลงหัวไม้แถวนี้ถูกจัดการ บางคนถูกจับมัดมือมัดตีนเอาน้ำมันราดแล้วเผาทั้งเป็น บ้างถูกจับใช้เชือกผูกข้อมือทั้งสองโยงท้ายรถและขับลากครูดไปกับผิวถนน ผิวหนังถลอกปอกเปิก จนกว่าจะสิ้นใจ นั่นชาวบ้านเขาว่ากันว่าเป็นนโยบายของผู้ว่าฯ
เนื้อตัวสะท้านเยือกเมื่อคิดขึ้นมา ความกลัวเสียดสีลึกเข้าไปเกาะกุมขั้วหัวใจ มือไม้เริ่มสั่นขึ้นมาอีกแล้ว เขาสะบัดหน้าอย่างแรงเพื่อสลัดเอาความคิดเหล่านั้นออกจากสมอง
เป็นไปได้อย่างไรกัน แค่มีปากเสียงกับอีลวนที่บ่อน้ำเมื่อเช้านี้มันเหมือนครั้งอื่นๆ ที่อีลวนมักยั่วเขา เขาจะเป็นฝ่ายเงียบเสมอมา แล้วเมื่อเช้านี้ นึกอะไรขึ้นมาเขาถึงได้ตัดสินใจกระทำการไปเช่นนั้น
“อีลวน เดี๋ยวมึงรดผักเสร็จแล้วช่วยเอาน้ำใส่ให้เป็ดสักหาบนะ”
“ไอ้...แค่นี้มึงทำเองไม่ได้ มึงจะทำอะไรเลี้ยงเมียวะ”
“อีลวน”
“เออ! จะทำไม”
“เมื่อไหร่มึงจะพูดับกูดีๆ สักครั้งล่ะหือ”
“กับมึงน่ะรึ ฮึ! พี่สาวกูไม่นาเอาคนไม่มีน้ำยาทำผัว”
“อีลวน มึงมากไปแล้วนะมึง”
ความเจ็บแค้นใจที่สั่งสมมานานแสนนานถูกเร่งเร้าด้วยความโมโหสุดขีด เส้นด้ายแห่งความอดทนเส้นสุดท้ายขาดผึง เขารี่เข้าไปหาอีลวนซึ่งกำลังหาบครุเปล่าจากแปลงผักตรงไปยังบ่อน้ำ เขาเพียงแต่อยากสอนบางสิ่งบางอย่างเพื่อให้บทเรียนที่เพียงพอแก่การปรับจิตปรับใจแก่มันเท่านั้น อีลวนสลัดครุน้ำทั้งสองออก ถือไม้คานแน่นในท่าพร้อมตั้งรับ จังหวะที่เขาพุ่งประชิดนั้นไม้คานไผ่ตงเนื้อเหนียวหนักก็ฟาดบึบเข้าตรงสีข้างของเขา ความยั้งคิดที่พอหลงเหลือติดตัวอดีตนักบวชสิบพรรษาปลาสการไปสิ้น
เขาบีบคิ้วปิดเปลือกตา ขบกรามแน่น ไม่อยากลำดับภาพที่เกิดชึ้นหลังจากนั้น แต่ยิ่งพยามมันก็ยิ่งผุดขึ้นมาในสมอง ผุดขึ้นมารังควานความรู้สึกหนักขึ้นทุกที ชัดขึ้นทุกที ทุกตอน ทุกจังหวะ
และมันก็ทำให้เขาต้องพาตัวเองระเห็จออกมาจากบ้านอย่างขวัญหายเช่นนี้
หยิกโคนขาตัวเอง มันเป็นจริง มิใช่ฝันร้าย ตอนนี้หากได้เหล้าสักจอกคงดีไม่น้อย ไม่เคยนึกอยากกินเหล้าเหมือนตอนนี้เลย เคยแต่ถูกคะยั้นคะยอให้กิน แม้จะกินอยู่บ้าง หากแต่ไม่เคยรู้สึกว่ามันอร่อย ความรู้สึกไม่เคยกลมกลืนกับกลิ่นเหล้า และไม่เคยกลมกลืนกับเรื่องที่พูดกันในวงเหล้าและคนเมาเหล้า เขาว่าคนมักจะคุยถึงความเก่งกาจอาจหาญของตนเองอยู่เสมอๆ เช่นนี้กระมังเราจึงเป็นคนไม่มีน้ำยา เคยรักษาความสัมพันธ์กับคนในวงเหล้าด้วยการเอาเป็ดในคอกสองตัวไปให้เขาลาบแกล้มเหล้าเพราะทนรบเร้าไม่ไหว เมื่อแม่ยายรู้เข้าก็โดนด่าว่าเหมือนหมูเหมือนหมาทั้งวันทั้งคืน
แต่ยามนี้ ถ้าได้สักจอกหนึ่งคงจะทำให้ความวุ่นวายข้างในทุเลาลงได้บ้าง ว่าอีกอย่างหนึ่ง พวกที่ตีวงกินเหล้าบ่อยๆ คงเพราะมีเรื่องวุ่นวายข้างในอยู่บ่อยๆนั่นเอง
แต่จะหาที่ไหนได้ล่ะ อย่าคิดถึงมันดีกว่า ไม่คิดถึงมันซะอย่างก็ดีไป เจ็บใจ ไอ้พวกวงเหล้านี่เองที่รับเอาขี้ปากอีลวนไปใส่ดีกรีแล้วป่าวประกาศกันไปทั่วเกี่ยวกับพี่เขยคนจัญไรของมัน
ลมหนาวยังพัดกรูเกรียว ลมระลอกหนึ่งพัดหอบเอาเสียงเกราะตีรัวเร็วมาจากทางหมู่บ้าน ลมในร่างกายตีขึ้นเหมือนพายุบ้า ในสมองเขาอื้ออึงเหมือนผึ้งทั้งรังบินว่อนอยู่ในนั้น
เขาลุกขึ้นยืน แต่ล้มลง ลุกขึ้นใหม่ พยายามจนสามารถฟื้นคืนสติและพละกำลัง แล้วใช้ผ้าขาวม้าผูกกิ่งจบก ยึดโยงรอบคอ ปลดปล่อยความรู้สึกทุกสิ่งทุกอย่างให้หลุดลอยล่องไปกับสายลมหนาว...
ตีพิมพ์ครั้งแรก ลลนา เมษายน ๒๕๓๗